8.11 De sterke these: de mondiale causaliteitsstructuur wordt volledig bepaald door de metrische lichtkegel

Startpagina ／ Hoofdstuk 8: Paradigma-theorieën die de Energiefilamenttheorie zal uitdagen (V5.05)

Doel van de inleiding

Helpen begrijpen waarom de these “de metrische lichtkegel bepaalt alle mondiale oorzaak-gevolgrelaties” lang het hoofdparadigma was; waar waarnemingen met hoge precisie en brede apertuur deze kijk onder druk zetten; en hoe de Energie-filamenttheorie de “lichtkegel” terugbrengt tot een verschijning van orde nul en met de verenigde taal van de “energiëzee—tensorlandschap” de voortplantingslimiet en de “causale corridors” herformuleert, met toetsbare aanwijzingen over meerdere meetprobes heen.

I. Wat het huidige paradigma stelt

1. Kernstellingen

• Metrische meetkunde definieert de lichtkegel: op elk ruimtetijdpunt markeert de lichtsnelheid c de grens tussen causale bereikbaarheid en onbereikbaarheid.
• De mondiale causaliteitsstructuur (welke gebeurtenissen welke beïnvloeden, het al dan niet bestaan van horizons of gesloten causale krommen) wordt uniek vastgelegd door de globale eigenschappen van de metriek.
• Licht en vrij vallende lichamen volgen geodeten; kromming is zwaartekracht; causaliteit is daarom een geometrische uitspraak.

2. Waarom dit geliefd is

• Helder en verenigend: één “kegel-liniaal” beschrijft causaliteit; een volwassen stelsel van stellingen (globale hyperboliciteit, singulariteitsstellingen, horizonstructuur) ondersteunt het.
• Technisch bruikbaar: van navigatie tot de voortplanting van zwaartekrachtsgolven maakt de metriek als “podium” berekening en voorspelling hanteerbaar.
• Lokaal consistent: in bijna-vlakke gebieden wordt de lichtkegelstructuur van de speciale relativiteit teruggewonnen.

3. Hoe dit te lezen
   Dit is een sterke identificatie: de “fysica van de voortplantingslimiet” wordt aan het “geometrische uiterlijk” gekoppeld als één en hetzelfde. Structuur langs de baan, mediumrespons en tijdsevolutie worden doorgaans gedegradeerd tot “kleine verstoringen” die de louter geometrische herkomst van causaliteit niet wijzigen.

II. Moeilijkheden en discussies vanuit de waarneming

• Langs-de-baan-evolutie en “geheugen”
  Uiterst nauwkeurige timing en lange astronomische paden (meervoudige beelden bij sterke lensing, tijdsvertragingen, residuen van standaardkaarsen en -linialen) laten zien dat langzaam evoluerende omgevingen kleine maar reproduceerbare netto-effecten achterlaten. Alles samendrukken tot “kleine perturbaties op een statische meetkunde” verzwakt het vermogen om tijdsevolutie af te beelden.
• Zwakke consistentie naar richting/omgeving
  Over hemelgebieden en grootschalige omgevingen heen verschuiven kleine residuen in aankomsttijden en frequenties soms in dezelfde richting. Indien de lichtkegel de enige, overal gelijkvormige geometrische grens is, ontbreekt een natuurlijke plek voor zulke patroonmatige residuen.
• Kosten van cross-probe uitlijning
  Om residuen van supernovae, micro-verschillen in de standaardliniaal van barion-akoestische oscillaties, convergentie in zwakke lensing en tijdsvertragingen in sterke lensing op één “metrische lichtkegel” te laten vallen, worden vaak pleisterparameters toegevoegd (feedback, systematiek, empirische termen). De prijs van één consistente uitleg loopt dan op.
• Verwarring tussen zijn en schijn
  De lichtkegel als “wezenlijk” in plaats van als “uiterlijk” behandelen, maskeert de vraag: wie stelt de voortplantingslimiet vast? Als de limiet voortkomt uit tensor-eigenschappen en mediumrespons, is de “geometrische lichtkegel” eerder projectie dan oorzaak.

Korte conclusie
De metrische lichtkegel is een zeer krachtig hulpmiddel van orde nul; maar alle mondiale causaliteit eraan toeschrijven maakt langs-de-baan-evolutie, omgevingsafhankelijkheid en gelijkgerichte residuen over probes heen tot “ruis”, waardoor fysische diagnostische kracht verloren gaat.

III. Herformulering door de Energie-filamenttheorie en merkbare veranderingen voor de lezer

Energie-filamenttheorie in één zin
Breng de “metrische lichtkegel” terug tot een verschijning van orde nul: de echte voortplantingslimiet en de causale corridors worden vastgesteld door de tensor van de energiëzee. De tensor bepaalt lokale limieten en effectieve anisotropie; wanneer het tensorlandschap in de tijd evolueert, accumuleren ver-reikende signalen (licht en zwaartekracht-perturbaties) niet-dispersieve netto-effecten tijdens de propagatie (zie 8.4 en 8.5). Mondiale causaliteit wordt dan niet langer uniek door één metriek bepaald, maar door een bundel “effectieve corridors” die het tensorveld plus zijn evolutie opleveren.

Een tastbare analogie
Zie het heelal als een zee met variabele spanning:

• Orde nul: bij uniform strak oppervlak lijkt het bereik van een schip op een standaard kegel (het uiterlijk van de metrische lichtkegel).
• Eerste orde: met zachte hellingen en trage veranderingen in spanning buigt de snelste route licht af of rekt/krimpt zij, wat causale corridors op sub-procentniveau herschrijft. Op de kaart kun je nog steeds een “kegel” tekenen, maar de echte limiet wordt door de tensor en zijn tijdsevolutie gesteld.

Drie hoofdpunten van de herformulering

1. Orde nul vs eerste orde

• Orde nul: lokaal uniforme tensor → standaard lichtkegel en geodetisch uiterlijk worden herwonnen.
• Eerste orde: langzaam evoluerend tensorlandschap → effectief anisotrope, zwak tijdsafhankelijke voortplantingslimieten → over lange paden ontstaan niet-dispersieve netto-frequentieverschuivingen en aankomsttijdverschillen.

2. Causaliteit = mediumlimiet; meetkunde = geprojecteerd uiterlijk

• De lichtkegel geometriseert de “limiet”, maar de fysica van die limiet komt uit de tensor.
• Statistische-Tensorzwaartekracht (STG) samen met twee soorten tensorroodverschuiving bepalen gezamenlijk “hoe snel men kan gaan, hoe lang het duurt en welke corridor de voorkeur heeft”.
  Eerste definitie: Statistische-Tensorzwaartekracht (STG) is een statistische beschrijving van het effectieve tensorveld op grote schalen; hierna gebruiken we uitsluitend de volledige Nederlandse term.

3. Eén kaart, veel toepassingen

• Eén en dezelfde basiskaart van tensorpotentiaal moet tegelijk kunnen verklaren:
  • subtiele verschillen in tijdsvertragingen tussen meervoudige beelden bij sterke lensing en kleine afwijkingen in roodverschuiving;
  • richting-afhankelijke residuen in supernovae en in de standaardliniaal van barion-akoestische oscillaties;
  • amplitude en oriëntatie van grootschalige convergentie in zwakke lensing.
• Als elk gegevenspakket een eigen “lichtkegel-pleister” vergt, ondersteunt dat de eenduidige herformulering door de Energie-filamenttheorie niet.

Toetsbare aanwijzingen (voorbeelden)

• Niet-dispersieve beperking: na correctie voor plasmadispersie geldt: als residuen in aankomsttijd bij snelle radioflitsen (FRB), gammaflitsen (GRB) en quasar-variabiliteit gezamenlijk met de frequentieband meebewegen, ondersteunt dat “evolutionaire pad-effecten”; uitgesproken chromatische splitsing pleit ertegen.
• Oriëntatie-uitlijning: fijnregeling van richtingen voor supernova-Hubble-residuen, kleine verschillen in de standaardliniaal van barion-akoestische oscillaties en tijdsvertragingen bij sterke lensing moet gelijkgericht verschuiven langs een voorkeursas, in overeenstemming met de oriëntatie van de convergentiekaart in zwakke lensing.
• Meervoudig-beeld-differentiatie: kleine verschillen in aankomsttijd en fijne roodverschuiving tussen beelden van dezelfde bron correleren met hoeveel elk pad corridors met verschillende evolutiefase van de tensor heeft doorkruist.
• Omgevingsvolging: gezichtslijnen door rijkere clusters/filamenten vertonen iets grotere tijd-frequentie-residuen dan die door leegten, met amplitudes die correleren met de externe veldsterkte op de basiskaart.

Merkbare veranderingen voor de lezer

• Conceptueel: behandel de lichtkegel niet langer als enige ontologie, maar als uiterlijk van een limiet die door de tensor wordt gesteld; causaliteit komt uit het medium, meetkunde is projectie.
• Methodologisch: verschuif van “pad-effecten wegmiddelen” naar “residuen in beeld brengen”, en breng aankomsttijds- en frequentieresiduen op dezelfde basiskaart samen.
• Praktische verwachting: zoek zwakke patronen die niet-dispersief zijn, richting-consistent en omgevingsvolgend; toets of “één kaart voor veel probes” residuen tegelijk kan verlagen.

Snelle verduidelijking van veelvoorkomende misvattingen

• Staat de Energie-filamenttheorie superluminale beweging of causaliteitsschending toe? Nee. De tensor stelt lokale voortplantingslimieten. Het uiterlijk kan wijzigen, de limiet niet; er worden geen gesloten causale krommen geïntroduceerd.
• Botst dit met de Speciale Relativiteit? Nee. Bij lokaal uniforme tensor herwint de orde-nul-structuur de lichtkegel en Lorentz-symmetrie; eerste-orde-effecten treden slechts op als zeer zwakke omgevings-termen.
• Is dit “vermoeide licht”? Nee. Het pad-effect is een coherente, niet-dispersieve verschuiving, geen absorptie of verstrooiing die energie verliest.
• Relatie met metrische uitdijing? Dit hoofdstuk gebruikt niet het beeld van “ruimte die als geheel uitzet”. Roodverschuiving en aankomsttijdverschillen komen uit de gezamenlijke bijdrage van tensorpotentiaal-roodverschuiving, evolutionaire pad-roodverschuiving en Statistische-Tensorzwaartekracht.

Sectiesamenvatting
De sterke these dat “mondiale causaliteit volledig door de metrische lichtkegel wordt bepaald” geometriseert causaliteit en werkt uitstekend op orde nul. Ze duwt echter langs-de-baan-evolutie en omgevingsafhankelijkheid het “foutenreservoir” in. De Energie-filamenttheorie herstelt de voortplantingslimiet als door de tensor gesteld, degradeert de lichtkegel tot uiterlijk en eist één en dezelfde basiskaart van tensorpotentiaal voor sterke lensing, zwakke lensing, afstandsmetingen en timing. Causaliteit wordt niet verzwakt; zij wint juist afbeeldbare en toetsbare fysische details.